Makat Darlığı Nedir?
Makat darlığı makatta açılma ve kapanma fonksiyonlarının kısıtlanmasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Normalde esnek bir yapıya sahip olan makat çeşitli nedenlerle bu esnekliğini kaybeder. Bunun sonucunda tuvalet sırasında makatın yeterince açılması zorlaşır, istirahat halinde ise tam kapanması engellenir.
Makat Darlığı Neden Olur?
Yetişkinlerde makat darlığının en sık sebebi daha önce geçirilen makat ameliyatlarıdır. Özellikle hemoroid, anal fissür (makat çatlağı) ve perianal fistül nedeniyle yapılan operasyonlarda doğru teknik kullanılmadığında risk artar. “Makat darlığı neden olur?” sorusunun yanıtı aşağıdaki gibidir:
- Uzun süre tedavi edilmeyen anal fissür,
- Kronik kabızlık veya uzun süren ishal,
- Makata travma,
- Radyoterapi tedavisi de makat darlığına yol açabilmektedir.
Makat Darlığı Belirtileri Nelerdir?
Makat darlığının en belirgin ve şiddetli belirtisi tuvalet sırasında ve sonrasında hissedilen yoğun ağrıdır. Bu ağrı saatlerce, hatta gün boyu sürebilir ve hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürür. Makat darlığı belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Tuvalette zorlanma,
- Kanama,
- Sık sık makat çatlağı oluşması,
- Makatta akıntı gibi belirtiler de eşlik edebilir.
Makat Darlığı Nasıl Teşhis Edilir?
Daha önce makat ameliyatı geçirmiş, şikayetleri geçmeyen veya giderek artan hastalarda makat darlığından şüphelenilir. Tanı deneyimli bir genel cerrahi uzmanı tarafından yapılacak muayene ile kolaylıkla konur. Çoğu zaman ek bir tetkike ihtiyaç duyulmaz.
Makat Darlığında Tedavi Yöntemleri
Makat darlığı tedavisi için en önemli nokta makat dokusuna zarar verecek uygulamalardan kaçınmaktır.
- Dilatasyon (makatı genişletme işlemleri) ve buji uygulamaları, nedbe dokusunu artırarak darlığı daha da kötüleştirebilir.
- Botoks enjeksiyonu ve kas kesme işlemleri makat darlığı tedavisinde fayda sağlamaz aksine gaz ve dışkı kaçırma riski oluşturabilir.
Kalıcı ve etkili tedavi esnekliğini kaybetmiş doku bölgesinin çıkarılması ve flep ameliyatı ile bölgeye yeni, esnek bir doku yerleştirilmesidir. Böylece makat yeniden açılıp kapanma fonksiyonunu kazanır.
Makat Darlığı Ameliyatı Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Makat darlığı ameliyatı olanlar ve hastaların en büyük endişesi makat darlığı ameliyatı sonrası ağrı yaşamaktır. Önceki operasyonlarında ciddi ağrı çekmiş olan hastalar tedirgin olabilir. Ancak makat darlığı ameliyatı doğru teknikle yapıldığında genellikle ciddi ağrı görülmez. Başarı oranı yüksektir ve hastalar 2 hafta içinde büyük ölçüde normal yaşamlarına dönerler.
Makat Darlığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Makat darlığı ilerleyici bir hastalıktır. Zamanla şikayetler artar ve tedavi edilmezse makat daha da daralır. İleri evrede hasta hiç tuvalete çıkamaz hale gelebilir. Bu durum hem fiziksel hem psikolojik açıdan ciddi sorunlara yol açar.
Makat Darlığından Korunma Yolları
- Kabızlıktan ve ishalden korunmak,
- Makat çatlağı veya diğer makat problemlerini ihmal etmemek,
- Ameliyatlarda enerji cihazlarının (lazer, damar mühürleme cihazları vb.) makatta kullanılmaması önemli korunma yollarıdır. Enerji cihazları termal hasar oluşturarak kötü bir iyileşme dokusuna yol açabilir ve makat darlığı riskini artırabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Makat darlığı kendiliğinden geçer mi?
Hayır. Gerçek makat darlığında mekanik bir sorun vardır ve kendiliğinden düzelmez. Gecikme hastalığı ilerletebilir.
Makat darlığı ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Bol lifli gıda, sıvı tüketimi ve dışkı yumuşatıcı ilaçlar şikayetleri azaltır. Ancak makat darlığı ameliyatsız tamamen düzelmez.
Makat darlığı için hangi doktora gidilir?
Genel cerrahi ve proktoloji (makat hastalıkları) uzmanlarına başvurulmalıdır.
Ameliyat sonrası tekrarlar mı?
Doğru teknik ve doğru hasta seçimi yapıldığında tekrarlama riski oldukça düşüktür.
Makat darlığı hangi sorunlara yol açar?
Tuvalete çıkamama nedeniyle karında şişkinlik, aşırı gaz birikmesi oluşabilir. Ayrıca psikolojik stres ve sosyal hayattan geri çekilme görülebilir. Hastalar uzun süren şikayetler sebebiyle umutsuzluğa kapılabilir, ancak doğru tedavi ile bu durum düzelebilir.
Bu yazı Doç. Dr. Yahya Çelik tarafından kaleme alınmıştır.
Sayfa içeriği yalnızca genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi öneri niteliği taşımaz. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz.
Doç. Dr. Yahya Çelik, genel cerrahi ve özellikle proktoloji alanında uzmanlaşmış, makat hastalıklarının tanı ve tedavisinde modern, bilimsel ve minimal invaziv yaklaşımlar uygulayan bir hekimdir. Anal fissür, perianal fistül, hemoroid, anal stenozis (makat darlığı), pilonidal sinüs ve anorektal apseler gibi hastalıkların tedavisinde ileri cerrahi deneyime sahiptir.
