Makat çatlağı ve hemoroid farkı konusunu anlatacağız. Tuvalete gitmekten çekiniyorsunuz çünkü her dışkılama sırasında zorluk yaşıyorsunuz. Bunun nedeni makat çatlağı ya da hemoroid olabilir. Makat bölgesinde en sık görülen iki hastalık hemoroid ve makat çatlağı (anal fissür). İki hastalık da benzer şikayetlere yol açabilir bu yüzden çoğu hasta karıştırır. Ancak her ikisinin oluşum mekanizması, belirtileri ve tedavisi farklıdır.
Hemoroid Nedir?
Hemoroid anal kanalda bulunan damar yastıkçıklarının şişerek aşağıya sarkmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Hemoroid belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Makattan taze kırmızı kanama,
- Tuvalet sırasında ağrı ve zorlanma,
- Kaşıntı ve rahatsızlık hissi,
- Tuvaletten sonra uzun süre temizlik ihtiyacı,
- Tuvalet sonrasında yapmamış hissi (tenezm),
- Tuvalet süresinde uzama.
Hemoroidin nedenleri de genellikle kabızlık, ishal, lifsiz beslenme, yetersiz sıvı alımı, uzun süre oturma, gebelik ve genetik yatkınlıktır.
Makat Çatlağı (Anal Fissür) Nedir?
Makat çatlağı anüsün son kısmındaki mukozanın yırtılmasıdır. Makat çatlağı belirtileri aşağıdaki gibidir:
- Tuvalet sırasında ve sonrasında şiddetli, keskin ağrı,
- Makattan kanama,
- Kaşıntı ve yanma hissi.
Çoğunlukla sert dışkılama (kabızlık) veya şiddetli ishal sonrası oluşur. Makat çatlakları akut (4 haftadan kısa süren) ve kronik (4 haftadan uzun süren) olarak ikiye ayrılır. Akut fissürlerde ilaç, diyet ve ılık su oturma banyosu faydalı olurken, kronik fissürlerde genellikle cerrahi tedavi gerekir. Daha detaylı bilgi için “Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi” başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
Makat Çatlağı ve Hemoroid Arasındaki Farklar Nelerdir?
Makat Çatlağı ve hemoroid arasındaki farklar aşağıdaki gibidir:
| Makat Çatlağı (Anal Fissür) | Hemoroid | |
| Tanım | Anüs mukozasında yırtık | Anal kanaldaki damar yastıkçıklarının şişmesi ve sarkması |
| Ağrı | Çok şiddetli, özellikle tuvalet sırasında ve sonrasında keskin ağrı | Daha çok rahatsızlık, bazen basınç ve hafif ağrı |
| Kanama | Genellikle az miktarda, çizgi halinde kan | Tuvalet sonrası damlama veya kağıtta parlak kırmızı kan |
| Sebepler | Kabızlık, sert dışkı, ishal, anal travma | Kabızlık, ishal, lifsiz beslenme, hareketsizlik, gebelik, genetik yatkınlık |
| Tedavi | Akut dönemde ilaç, diyet, ılık su oturma banyosu; kronikte cerrahi (flepli anoplasti, LIS vb.) | Evreye göre yaşam tarzı değişikliği, ameliyatsız yöntemler (skleroterapi, lastik bant ligasyonu), ileri evrelerde cerrahi |
| Sıklıkla Karıştığı Hastalıklar | Hemoroid, makat apsesi, makat darlığı | Anal fissür, makat sarkması, inflamatuar bağırsak hastalıkları, kolorektal kanser |
Makat Çatlağı ve Hemoroid Birlikte Görülebilir mi?
Makat çatlağı ve hemoroid birlikte görülebilir. Kronik makat çatlağı anal basıncı artırarak hemoroid oluşumuna zemin hazırlayabilir. Bu durumda hastalarda hem çatlağa bağlı şiddetli ağrı hem de hemoroide bağlı kanama ve şişlik şikayetleri birlikte görülür.
Makat Çatlağı ve Hemoroid Tedavisi Nasıldır?
- Hemoroid tedavisi sürecinde doğru tanı çok önemlidir. Erken evrelerde diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterliyken ilerleyen evrelerde ameliyatsız veya cerrahi yöntemler uygulanır.
- Makat çatlağı tedavisi sürecinde akut dönemde ilaç ve konservatif yöntemler çoğu zaman yeterlidir. Ancak kronikleşmiş çatlaklarda cerrahi yöntemler tercih edilmektedir.
Belirtiler Neden Karıştırılabilir?
Makat çatlağı ve hemoroidin karıştırılmasının en önemli nedeni, her iki durumda da makattan kanama görülmesidir.
Ancak ayırt edici noktalar vardır:
Anal fissürde ağrı genellikle çok daha belirgindir. Ağrı dışkılama sonrası saatler sürebilir.
Hemoroidde ise kanama daha belirgindir. Kanamayla birlikte şişlik veya meme hissedilebilir. Bu nedenle kesin tanı çoğu zaman fizik muayene ile konur.
Anal Fissür ve Hemoroidde Tedavi Yaklaşımları Arasındaki Fark
Tedavi planı hastalığın türüne göre değişir.
Makat çatlağı tedavisinde
- Lifli beslenme
- Dışkı yumuşatıcılar
- Kas gevşetici kremler
- Botoks uygulaması
- Gerektiğinde cerrahi
Hemoroid tedavisinde
- Diyet düzenlemesi
- Topikal ilaçlar
- Lazer veya girişimsel tedaviler
- İleri evrede cerrahi
Klinik deneyimler, her iki hastalığın da erken dönemde tedavi edildiğinde daha kolay kontrol altına alınabildiğini göstermektedir.
Uzman Görüşü
Anal bölgede görülen kanama ve ağrı her zaman aynı hastalığa işaret etmez. Makat çatlağı ve hemoroid sık karıştırılan iki durumdur ve tedavi yaklaşımları farklıdır. Bu nedenle hastaların kendi kendine teşhis koymak yerine uzman değerlendirmesine başvurması önerilir.
Ne Zaman Doktora Gitmelisiniz?
Hemoroid ve makat çatlağı durumunda hastalar genellikle “Doktora ne zaman başvurmalıyım?” sorusunun yanıtını merak eder. Aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçını yaşamanız durumunda mutlaka genel cerrahi uzmanına görünmelisiniz:
- Dışkılamanın ardından sürekli ya da tekrar eden kanama
- Makatta şiddetli ağrı
- Makat bölgesinde ele kitle gelmesi
- Kabızlığa eşlik eden dışkılamada zorlanma
- Anüs bölgesinde akıntı ve kaşınma hissi
Makat çatlağı ve hemoroid birbirine benzeyen fakat farklı tedavi yaklaşımları gerektiren iki ayrı hastalıktır. Ayrıca barsakların kötü huylu hastalıkları da benzer şikayetler oluşturabilir. Özellikle şiddetli ağrı ve kanama şikayetleri olduğunda hastalığı doğru ayırt etmek için uzman bir genel cerrahi hekimine başvurmak gerekir. Erken tanı ve doğru tedavi hastaların yaşam kalitesini belirgin şekilde artırmaktadır.
Bu yazı Doç. Dr. Yahya Çelik tarafından kaleme alınmıştır.
Sayfa içeriği yalnızca genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır; tanı, tedavi veya kişisel tıbbi öneri niteliği taşımaz. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz.
Doç. Dr. Yahya Çelik, genel cerrahi ve özellikle proktoloji alanında uzmanlaşmış, makat hastalıklarının tanı ve tedavisinde modern, bilimsel ve minimal invaziv yaklaşımlar uygulayan bir hekimdir. Anal fissür, perianal fistül, hemoroid, anal stenozis (makat darlığı), pilonidal sinüs ve anorektal apseler gibi hastalıkların tedavisinde ileri cerrahi deneyime sahiptir.
